Muzikanten, ca. 1913,

SIMON MARIS
Den Haag 1873 - 1935 Amsterdam
.

MUZIKANTEN
ca. 1913
.

Olieverf op doek
105 x 85 cm.
Gesigneerd: rechts onder 'Simon Maris'

.
Herkomst: Particuliere collectie, Nederland.

De familie Maris is één van die Nederlandse families, die generaties lang kunstenaars voortbrachten. Drie talentvolle broers stonden aan de basis van deze kunstenaarsfamilie. Er zijn drie generaties: de broers Jacob, Matthijs en Willem; hun zonen Willem Matthijs en Simon; en kleinzonen Jac. en Jacques. In dit artikel staat Simon Maris centraal, de zoon van Willem (1844-1910).

Simon Maris (Den Haag 1873-1935 Amsterdam) kreeg zijn eerste schilderslessen in het atelier van zijn vader. Als groot bewonderaar van diens werk, was de jonge Simon aanvankelijk geneigd zijn vaders voorbeeld te volgen. Simon schilderde veel landschappen, en dit was precies de toekomst die Willem in gedachten had voor zijn zoon. Simons talenten zouden als landschapsschilder het beste tot hun recht komen. Het liep anders: Simon zou zich losmaken van zijn vader en zich specialiseren in het portretgenre. 

Het ontwikkelen van een eigen stijl was niet gemakkelijk. Hoewel Simon zich in zijn vaders atelier al niet beperkte tot het schilderen van landschappen – hij schilderde regelmatig figuurstukken – werkte hij toch zeer in de invloedssfeer van Willem Maris. Toen Simon in 1892 het atelier van zijn vader verliet om zijn opleiding te vervolgen aan de Haagse academie van Beeldende Kunsten, werkte hij daar onder leiding van Frits Jansen, één van de beste vrienden van Willem. En drie jaar later zette Simon een familietraditie voort, door zich in te schrijven aan de Antwerpse academie. 

In 1898 sloot Simon zijn opleiding in Antwerpen af en ging hij reizen. Hij woonde een half jaar in Parijs en trok vijf maanden door Italië. Toen hij in 1900 in Nederland terugkeerde, nam hij een belangrijke beslissing. Hij vestigde zich niet in Den Haag, waar zijn familie woonde, maar in Weesp, in een mooie landelijke omgeving en in de nabijheid van Amsterdam. De afstand die hij nam van zijn familie resulteerde in de eerste schilderijen met een geheel eigen motief, dat in Simons werk zou blijven terugkeren: een moeder met haar kind. Voor deze werken stond vaak zijn jonge vrouw Cornelia den Breejen, met wie hij in 1908 was getrouwd, model. Zij poseerde geregeld met één van de kinderen, die in 1909 en 1910 geboren werden. Simon schilderde mooie, jonge moeders, die vertederd naar hun blozende baby’s kijken. 

Inmiddels woonde Simon Maris in Amsterdam. Hij werd steeds bekender bij de Amsterdamse kunsthandels, en zijn werk werd goed verkocht aan Amerikaanse verzamelaars. Hij kreeg steeds meer portretopdrachten, en hij portretteerde bekende Amsterdammers uit vooraanstaande kringen. Ook in deze portretten maakte Simon gebruik van een neutrale achtergrond, om zo de nadruk te leggen op de uitstraling van de persoon en op diens kleding. Vaak beeldde hij de geportretteerde af met een boek, een muziekinstrument of een sigaret. Door zijn grote technische vaardigheid ontwikkelde hij zich tot een van de belangrijkste portretschilders van Amsterdam. 

Naast portretten in opdracht maakte Simon Maris ook vrij werk. De schilder had altijd al grote belangstelling gehad voor toneel: zo maakte hij tijdens zijn studietijd schetsen die geïnspireerd waren op toneelstukken van Shakespeare. Tijdens zijn reis door Italië in 1899 bezocht hij regelmatig opera- en toneelvoorstellingen, en in Amsterdam was hij commissaris van de Maatschappij Apollo. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Simon zijn modellen regelmatig vond in de toneel- en revuewereld. Maris schilderde wereldse portretten, toegankelijk en vrij: typen die ook werden geschilderd door tijdgenoten als Isaac Israels, Kees van Dongen, Kees Maks en Jan Sluijters. 

Het portretgenre, dat door de Haagse School schilders zelden beoefend werd, heeft Simon geholpen om zich los te maken van zijn familie. Critici waardeerden zijn onafhankelijkheidsdrang: ‘(…) het pleit voor hem, dat hij niet in alles in den voetsporen van zijn beroemden vader wilde treden en daarom ook hoofdzakelijk portretschilder werd. En op dit gebied heeft hij brillante dingen gemaakt.’ Toch bleef zijn beroemde familienaam hem gedurende zijn hele loopbaan achtervolgen. Volgens zijn zoon Thijs heeft het Simon altijd zeer gehinderd, dat zijn werk vergeleken werd met dat van zijn familie: ‘dat men niet den maker maar de familie ziet, dat de waardeering voor den jonge kunstenaar in de schaduw blijft van die der ouden… men heeft te lang in hem de zoon van een beroemd vader gezien en te weinig den voortreffelijken kunstenaar, die zijn eigen plaats aan zijn eigen werk verdiende.’