Homan, Margot

Homan, Margot Margot Homan

DE BEELDEN VAN MARGOT HOMAN

 

Psyche, draagster van het licht

 

 

Bij elke ontmoeting met het beeldend werk van Margot Homan ontstaat een geladen stil­te in het diepste zelf van de be­schouwer. Dit gebeurt ook bij de be­le­ving van deze my­thische ‘Psyche’, die ondanks haar grote eenzaamheid en groeiende wanhoop het be­sef in zich voelt uitverkoren te zijn om ziel en dus ook onsterfelijk en goddelijk te wor­­­den. In dit vurige verlangen stort ze zich van een hoge rots, maar Zephyr, de god van de westenwind, waait tijdens haar val onder haar lang gewaad en zorgt er op deze wijze voor dat Psyche uiteindelijk haar geluk vindt in de liefde tussen haar en Eros.

Evenals Psyche ervaart de be­schou­wer het stille ver­­langen ontstof­felijkt te worden en terug te keren naar zijn oorspronke­lijke zielsbestaan, m.a.w. de metamorfose te ondergaan van Psyche (het Griekse woord ‘psychè’ bete­kent zowel ‘ziel’ als ‘vlinder’) en opgeno­men te worden in de Platoonse ideeën­we­­reld. Bijzonder intrigerend is Homans vondst van een gedicht van R.M. Rilke uit 1917, nadat zij haar ‘Psyche’ had voltooid; een niet aan ruimte en tijd gebonden ‘Seelen­verwandt­schaft’ mani­festeert zich bij de beeldhouw­ster en de dichter in de keuze van hetzelfde thema uit het verhaal van Psyche, of, zoals Rilke het zegt in de laatste strofe van zijn gedicht:

Oder vergass ich und kanns?

Vergass den erschöpflichen Aufruhr

jener Schwerliebenden? Staun,

stürze aufwärts und kanns?

Margot Homan: ‘Door te springen onderging Psyche een metamor­fose, waardoor ze omhoog viel en ziel werd.’

 

Margot Homan

 

Al doen haar beelden anders vermoeden, ze ontstaan eerder vanuit de geest, dan vanuit een fysieke fascinatie. Ze kijkt niet eindeloos naar de schaatscompetitie tijdens de Winterspelen, of gaat iedere week naar dansvoorstellingen. Toch obser¬veert ze vanuit haar artistieke professionalisme iedere arm- of beenbe¬weging die haar opvalt. Haar sculpturen zijn echter niet naturalistisch. Dat hoeft ook niet, want voor de kunstenares zijn het slechts de fysieke gedaanten waarmee zij haar ideeën bekleedt. Daarbij houdt zij van uitersten en is pas tevreden als ze de beschouwer heeft kunnen overtuigen van het geïdealiseerde beeld dat zij oproept. Een gesprek over kunstenaarschap met Margot Homan.

 

 

Als ik binnenkom in haar atelier in Tilburg, werkt Margot Homan aan een nieuw beeld van zo’n 85 cm. hoog. Een jonge vrouw van boetseerwas staat, ondersteund door metalen buisjes, met een been opgetrokken en een uitgestrekte arm op een draaiplateau. Bij iedere beweging waarmee zij het wasmodel van Ekstase bewerkt, maakt zij dezelfde afwegingen: blijft de harmonie van de volumes bewaard, blijft het evenwicht in de pose gehandhaafd, verandert er iets aan de proporties?

 

Vakmanschap

 

Schatten wat de consequenties zijn van elke handeling en beslissingen nemen: het zijn de dagelijkse dilemma’s waarmee de kunstenaar te maken heeft. Homan maakt het me duidelijk aan de hand van het gietprocédé. Eerst maakt zij een moedermodel in was, zoals Ekstase, waaraan zij nu werkt. Daarvan wordt een mal gemaakt van siliconenrubber. Hierin wordt het tweede wasmodel gegoten; de mal wordt eerst ingekwast om te zorgen dat alle details bewaard blijven en pas daarna - de was mag dus nooit te heet zijn - wordt de overige was erin gegoten. De was wordt hard: de eerste krimp. Daaromheen wordt een inpakmassa gemodelleerd. Het brons wordt in de nieuwe mal gegoten en bij het uitharden ontstaat de tweede krimp. Homan weet uit ervaring enigszins wat zij kan verwachten, ‘maar anticiperen kun je nooit. Een borstpartij krimpt minder dan de ledematen. En die minieme verschillen kunnen de verhoudingen geheel verstoren.’

Na het gieten worden fixatiepennetjes, giet- en ontluchtingskanalen afgeslepen en dichtgeklonken. Pas daarna volgt het ‘fijne’ werk van polijsten en patineren. Naast een feilloos gevoel voor menselijke verhoudingen en pose - de meeste beelden die zij modelleert, blijven vanzelf staan zonder dat zij zich daar bijzonder op toelegt - beheerst Homan dit technische vakmanschap volledig.

 

Imagine del cuore

 

Na een verkennend jaar aan de Stadsacademie voor Beeldende Kunsten in Maastricht bezocht Homan de Academie voor Beeldende Vorming in Tilburg (1970-1975). Zij werd volgens de moderne opvattingen opgeleid om abstract te werken. Deze benaderingswijze schoot voor haar te kort: ‘De menselijke emoties - de menselijke geest - zijn gekoppeld aan het lichaam. Je wordt vaak op een fysieke wijze geïnformeerd over iemands geestelijke gesteldheid. Ik kan mijn emotie simpelweg niet uiten in een kubus!’

Na haar academietijd doceerde zij parttime, en begon in haar vrije tijd figuratief te werken. Omdat zij niet anders kon. Naar haar zuster, die als model fungeerde, boetseerde zij een eerste, zij het nog zeer naturalistische, kop. De beelden die Homan nu maakt, ontstaan zonder model. Ze start vanuit een idee en werkt volgens een intuïtief proces. Zelf benoemt zij het met imagine del cuore (‘beeld vanuit het hart’). Haar ideeën zetten zich op een gegeven moment vast en zij zoekt daar, al schetsend en tekenend een passende vorm voor: een figuur, een houding. Dat idee moet rijpen, het slibt aan, en erodeert soms, het is een proces van jaren. De uiteindelijke verschijning moet rijpen als een langzame vrucht.

 

Ekstase

 

Ook het beeld dat zij nu onder handen heeft, is volgens datzelfde proces ontstaan. Ekstase heeft de ‘meta-fysieke’ houding die het naar buiten treden symboliseert. ‘Om in aanraking te komen met het hogere, vergeet je als het ware je fysieke aanwezigheid. Of dat het bovenzintuiglijke is, het religieuze of het diepere bewustzijn in jezelf, daarover spreek ik me bewust niet uit. Het gaat om ál die menselijke mogelijkheden die er zijn. Wat ik wil vastleggen is het proces om je geest de vrije loop te laten.’ Werkend vanuit deze methode is Homan niet op zoek naar anatomische perfectie. Zij is bezig om een geschikte vorm te vinden voor een concept, voor het idee dat zij wil uitdrukken. Eerder streeft zij naar zuiverheid, of beter: het zoeken naar de meest heldere uitingsvorm voor een idee. Dat is niet gelijk aan het weergeven van de realiteit, het gaat om een hoger ideaal. Homans beelden bezitten daardoor meestal een verstild karakter. Om dat element niet te verstoren werkt zij bewust niet met een factuur, maar voorziet zij haar beelden van een gepolijst oppervlak. ‘Het werken met toetsen hoort bij het tweedimensionale vlak, dat vind ik iets voor de schilderkunst. Ik probeer mijn gedachten driedimensionaal vorm te geven en een expressief oppervlak leidt te veel af.’ Hoewel haar Dionysos eveneens gepolijst is, heeft dit beeld meer beweging in zich. Zijn houding is meer gespannen, de spieren zijn meer aangezet, de houding is expressiever, de torso is gedraaid, alsof hij een ondeugende sprong gaat maken. Homan: ‘De mens bezit krachten die niet allemaal even mooi zijn. Mijn Dionysos heeft veel krachten in zich die getemperd moeten worden. Eigenlijk liggen deze krachten dichtbij die van mijn Ekstase. Het menselijk-duivelse kan samengaan met het menselijk-goddelijke. Die uitersten - die dikwijls boze buren zijn - horen bij elkaar. Zoals de verbinding van dood en liefde in mijn Eros Tanatos, waar ik al heel lang aan werk. Voor dat beeld zoek ik een vorm die uitdrukt hoe tegenstrijdig het leven is:

je moet voortdurend afscheid nemen, terwijl je steeds heel krampachtig de dingen vast probeert te houden. Pas als ik die twee vormaspecten kan verenigen, ontstaat een subliem beeld.’

 

DE BEELDEN VAN MARGOT HOMAN

 

Heroïsch

 

Oog in oog met haar creaties, ontkomt men niet aan de indruk van een lichamelijk en geestelijk verstilde heroïek. Beide, sterk verbonden met elkaar, manifesteren zich naar de overtuiging van de sculptrice slechts in elegantie en bovenzin¬nelijkheid. Elegantie en bovenzinnelijkheid als een reflectie op incorporatie. Harmonie in letter¬lijke en figuurlijke zin, een naar de klas¬sieke kunst verwijzende hoedanigheid, draagt bij tot de voltooiing van de expressie - die van de idee - van het kunstwerk. De harmonie ontvouwt de uiteindelijke vorm aan de be¬schou¬wer. Het geheim van Margot’s beeldhouwkunst is hiermee toegankelijk gemaakt, maar nog niet ten volle prijsgegeven.

 

Persoonlijke en vitale kunst

 

Met deze kwaliteiten neemt het oeuvre van Mar¬got Homan overtuigend haar plaats in binnen de opvattingen van de traditie. De traditie die in¬middels voor velen haar universele geldigheid heeft aangetoond. Homan ziet haar positie als kunstenaar als een voortzetting van de lijn van deze traditie. Echter, haar stijl en ideeën stellen haar in de gelegenheid binnen die traditie een zeer persoonlijke weg te volgen. Haar kunst is vitaal, haar kunst nodigt uit tot een dialoog: een dialoog van de beeldhouwster tot haar marmers en bronzen, een dialoog ook van de beschouwer tot haar gehouwen en gegoten wereld van ideeën. Een invitatie voor eenieder die zich bewust is van de subtiliteit van herinnering en ervaring. Herinnering en ervaring die ‘aan¬geslibd’, een aanleiding zijn voor het vervaardigen van nieuwe sculptuur.

 

  • Naam: Margot Homan
  • Geboren 1956
  • Overleden 0
  • Beeldhouwer.

Margot Homan

Geboren: 1956.

Beeldhouwer.

Werken van Margot Homan (1956-)

Wandelaars
Margot Homan (1956-)
Verkocht
Dyonisos (oplage 8)
Margot Homan (1956-)
Verkocht
The Well (oplage 8)
Margot Homan (1956-)
Verkocht
Allegorie (oplage 4)
Margot Homan (1956-)
Verkocht
Rewind (oplage 8)
Margot Homan (1956-)
Gevleugelde gedachte
Margot Homan (1956-)
Verkocht
Et tu dors (oplage 8)
Margot Homan (1956-)
Verkocht
Zielsverwantschap (oplage 8)
Margot Homan (1956-)
Verkocht
Zielsverwantschap (unicum)
Margot Homan (1956-)
Verkocht
Overpeinzing (oplage 7)
Margot Homan (1956-)
Verkocht
Muzenvoordanser (oplage 8)
Margot Homan (1956-)
Verkocht
Zonder titel
Margot Homan (1956-)
Verkocht
Antigone
Margot Homan (1956-)
Verkocht