Lomykin, Konstantin

Konstantin Lomykin

Geboren: 1924.

Overleden: 1993.

Schilder.

Lomykin, Konstantin

Konstantin Lomykin

Odessa en Domburg zijn badplaatsen aan twee verschillende polen van het Europese continent, elk met een rijke artistieke geschiedenis. In de zomer van 2001 werden ze tijdelijk met elkaar verbonden. Een groot aantal werken van Konstantin Lomykin uit het Odessa Fine Art Museum was te zien op een overzichtstentoonstelling in het Marie Tak van Poortvliet Museum in Domburg. De expositie werd verrijkt door tekeningen en schilderijen uit particuliere collecties. Parallel aan deze expositie organiseerde galerie Het Noorderlicht (Domburg) een verkooptentoonstelling waarin een aantal van Lomykins werken werden opgenomen.

De befaamde dokter Metzger, de man met ‘de gouden duimen’, kreeg ooit een zwaarlijvige, aan beide benen verlamde Russische Grootvorst in Domburg weer volledig aan het lopen. Althans, zo gaat een van de vele verhalen over deze Duitse geneesheer die zich in Domburg vestigde. Zijn naam was jarenlang verbonden aan de Zeeuwse badplaats, waar vele welgestelden en leden van koninklijke huizen naartoe trokken om te kuren en zich te laten behandelen door de wonderdokter.

Niet alleen hooggeplaatsten uit Europa, maar ook kunstenaars trokken in het begin van de twintigste eeuw naar Walcheren. Schilders als Jan Toorop (1858-1928), Piet Mondriaan (1872-1944), Jacoba van Heemskerck (1876-1923), Jan Heyse (1882-1954), Ferdinand Hart Nibbrig (1866-1915) en Lodewijk Schelfhout (1881-1943), en schrijvers als Arthur van Schendel, Albert Verwey en Richard Roland Holst waren ’s zomers regelmatig te gast in Domburg. Voor de kunstschilders werd de aantrekkingskracht van deze plaats extra vergroot door ‘de ongekunstelde schoonheid van de omgeving, de bijzondere lichtval langs de kust en de weerschijn ervan over het land van Walcheren’. In die tijd organiseerden Mondriaan en zijn tijdgenoten als de ‘Domburgse Groep’ succesvolle exposities in het ‘Tentoonstellingslokaal’ van Toorop. Door hun internationale contacten wisten zij Domburg een prominente plaats te geven binnen de Europese kunstgeschiedenis.

 

Odessa Groep

Odessa, de mondaine badplaats aan de Zwarte Zee, werd in 1794 door tsarina Catharina de Grote gesticht. Deze stad, met haar Italiaanse architectuur en Italiaanse opera, was voor Poesjkin al het droombeeld van romantische schoonheid en vrijheid. Als een van de belangrijkste steden van het grootste rijk ter wereld, was Odessa voor vele kunstenaars een kosmopolitische thuishaven. Dat gold nog steeds voor de Odessa Groep, een collectief van kunstenaars dat rond de jaren zestig een extra impuls gaf aan het Russisch impressionisme. Met een krachtige, felle wijze van schilderen werd het unieke licht aan de kust van de Zwarte Zee weergegeven. Door het zonnige optimisme sluit deze stijl wonderbaarlijk goed aan bij die van de schilders van het Zeeuwse licht te Domburg. Lomykin was een prominent lid van deze Odessa Groep. Als schilder leefde en werkte hij in de ‘dooiperiode’ van het sociaal-realisme in de voormalige Sovjet Unie. Deze stroming stond sterk onder controle van de communistische politiek en was daardoor ruim vijftig jaar de belangrijkste in de USSR. Lange tijd was er in het Westen daardoor nauwelijks aandacht voor de individuele kunstenaars, totdat de eerste hoog-gekwalificeerde meesterwerken veel westerlingen deed beseffen dat er in dit immense land wel degelijk talent en creatief vermogen aanwezig moest zijn geweest. Lomykin behoorde tot deze onopgemerkte talentvolle kunstenaars.

 

De kunstenaar

Lomykin werd geboren in 1924 in het noorden van de Sovjet Republiek Oekraïne. Voor zijn opleiding aan de Kunstacademie reisde hij in 1946 af naar Odessa. Aan dit bekende instituut kreeg hij een stevige opleiding van leermeesters als Muchnik, Pavlyuk, Shelyuto en Poplavsko. Hij studeerde in 1951 af aan de academie en nam direct deel aan zijn eerste groepstentoonstelling in Moskou. Voor Lomykin was dit het begin van een lange reeks nationale en internationale tentoonstellingen. Na 1966 was zijn werk zelfs regelmatig in diverse Europese landen te zien en in 1976 stelde hij voor het eerst tentoon in Amerika op de Expositie van Russische Schilders in New York. Datzelfde jaar volgde Japan, waar hij vijf jaar later tevens een grote overzichtstentoonstelling inrichtte bij The Gekosso Gallery in Tokio.

Lomykin was een even virtuoos als productief schilder. Hij beheerste alle facetten van het vak; hij schilderde op doek, tekende en vervaardigde pastels en aquarellen. Pastel en olieverf hadden evenwel zijn voorkeur. In deze technieken wijdde de kunstenaar zich zijn gehele artistieke loopbaan met veel toewijding aan de figuratieve kunst; stillevens, landschappen, figuurstukken en portretten. Hij was er de schilder niet naar om uit zijn verbeelding of vanuit een theoretisch gefundeerd idee te werken. Hij richtte zich voornamelijk op de mensen en de dingen om hem heen: zijn familie, ballerina’s, maar ook de natuur.

Daarbij wisselde hij even makkelijk de strenge academische regels in voor de losse, spontane impressionistische toets. Deze twee volstrekt verschillende werkwijzen vormden de juiste basis voor zijn scheppingsdrang.

Opgeleid als klassiek schilder beheerste Lomykin moeiteloos alle genres. Ieder genre was weer een aanvulling op het ander en steeds trachtte hij zichzelf te overtreffen in de beheersing van het métier. Het vrouwelijk lichaam was voor hem echter favoriet. Voor hem symboliseerde zij alles: de oer-bron, de oer-moeder en de oer-godin.

 

Naakten

De eerste naakten van Lomykin zijn ontstaan als trefzekere en analytische experimenten in potlood en krijt. In snelle lijnen legde hij de basisvorm, de rondingen en de pose van een of meerdere naakten vast. In pastel, met krijtstrepen en krijtvlakken werden de welvingen en vormen uitgewerkt en bracht hij nuances aan. Ook subtiele contrasten tussen licht en schaduw werden daarmee aangegeven. Lomykins vrouw en dochter stonden voor veel werken model.

In zijn tekeningen komen alle facetten van het vrouwelijk lichaam aan bod. Lomykin legde zijn modellen vast terwijl zij poseerden, acteerden of zich bewogen tussen wellust en nuchterheid. Maar ook voor de vrouw van alledag had hij oog – naturel, compact, soms fors van postuur, badend, haar uiterlijk verzorgend, staand of zittend voor een spiegel.

Door hoekige lijnen te gebruiken veranderde hij de geïdealiseerde elegantie vaak voor een nuchter realisme.

 

Balletscenes

Lomykin beperkte zich niet alleen tot statische modellen. Zijn naakten had hij nodig gehad om de dansende lichamen van ballerina’s te begrijpen, als was hij via een geometrisch spel op zoek naar de bron van de lichaamstaal.

Pas daarna kon hij de gratie van de lichaamsvormen en -bewegingen van de danseressen vastleggen. Voyeuristisch observeerde, tekende en schilderde hij de ballerina’s van het gezelschap waar ook zijn vrouw Felia had gedanst, terwijl zij elkaar hielpen bij het kleden in spitzen en tutu, voor de spiegel stonden, poseerden, oefenden, dansten en rustten. De juiste toon en gevoelige sfeer die hij daarin wist te bereiken, doen sterk denken aan het werk van de Franse schilder Edgar Degas (1834-1917).

Met zijn karakteristieke hoekige accenten heeft hij vele danseressen in prachtige stijl en kleuren afgebeeld. Zijn reputatie als ‘de Russische schilder van de dans’ heeft hij daardoor ruimschoots kunnen waarmaken.

Stillevens en landschappen

 

Naast naakten, balletscenes en portretten, hadden ook stillevens, genre- en landschapsschilderingen Lomykins volle aandacht. Voor veel van zijn stillevens koos hij het pastelkrijt. Bloemen, vruchten en serviesgoed prijken sierlijk op tafels en zijn vol charme in rust en licht getekend. De serene uitstraling van deze werken wordt afgewisseld door meer expressieve krijt- en potloodtechnieken met grof gearceerde en onregelmatige kleurvlakken. Zijn stillevens in olieverf bezitten een vitaal, optimistisch en krachtig karakter, met forse verfstreken in een impressionistische kleurenpracht. In deze werken is de geur en warmte van het zonnige Odessa bijna voelbaar.

Zijn genre- en landschappen schilderde Lomykin overwegend in olieverf. Ze vertellen veel over de jeugd en het leefklimaat van zijn familie: over de gehechtheid aan de geboortestreek in de Oekraïne, over de oude stad Sednev, Lomykins geboortestad Glukhov en de bruisende havenstad en badplaats Odessa.

De zomer- en winterlandschappen weerspiegelen het karakteristieke licht met scherpe zon- en schaduwgrenzen. Zijn haven- en stadsgezichten met boten en kranen zijn bevolkt met matrozen en geliefden, vrouwen met boten vol meloenen en mensen die energiek in de haven aan het werk zijn.

 

Lomykin heeft met zijn eigen, persoonlijke stijl van werken een zelfstandige bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van de Russische schilderkunst rond de jaren zestig en zeventig. Hij was een persoonlijkheid met een Slavische ziel die meesterwerken schilderde waarin zijn talent onmiskenbaar doorschemert.

  • Naam: Konstantin Lomykin
  • Geboren 1924
  • Overleden 1993
  • Schilder.

Werken van Konstantin Lomykin (1924-1993)

Odessa in de sneeuw
Konstantin Lomykin (1924-1993)
Bloemstilleven op een ronde tafel
Konstantin Lomykin (1924-1993)
Verkocht
Interieur
Konstantin Lomykin (1924-1993)
Verkocht
Danseressen
Konstantin Lomykin (1924-1993)
Drie Datcha's in de sneeuw
Konstantin Lomykin (1924-1993)