Heyse, Jan

Heyse, Jan Jan Heyse

De kunstenaar Paul Arntzenius (1883-1965), die veel op Walcheren gewerkt heeft, omschreef zijn Zeeuwse collega Jan Heyse (1882-1954) eens als ‘een stille teruggetrokken figuur die wat schuw door het leven ging en zich afzijdig hield van het kunstenaarswereldje in Veere en Domburg.’ Deze karaktertrek van de gevoelige schilder en tekenaar moet aardig geklopt hebben. Heyse volgde zijn eigen innerlijk. Hoewel hij bij St.-Lucas te Amsterdam en in Toorops tentoonstellingsgebouwtje in Domburg meerdere malen exposeerde tezamen met moderner werkende kunstenaars als Piet Mondriaan (1872-1944), Jacoba van Heemskerck (1876-1923) en Jan Sluijters (1881-1957), is er in zijn werk geen spoor te bekennen van een avant-gardistische omslag in zijn werk. Ook in Zeeland hield hij zich in afzondering bezig met wat de NRC noemde ‘mystiek’ werk en ‘de verinnerlijking van een oneindig gevoel in het eindige.’

Evenals zijn tekeningen ademt ook Heyses grafiek deze sfeer. Hij beheerste vele technieken en als een gedegen ambachtsman paste hij deze ook met een bijna middeleeuws geduld toe. De uitwerking van zijn thema’s lijkt een zoektocht naar de grootste zuiverheid, de ontroering van de diepste eenvoud. Overigens zonder dat daar een opzettelijkheid, een opgelegde sentimentaliteit in te vinden is. De graficus-criticus R.W.P. de Vries jr. constateerde in 1915 een ‘voorkeur voor het edele, zachte’ maar – en doelend op de thematiek en het decoratieve aspect – ‘het blijft streng, ernstig teekenwerk’.

Juist door deze fijne, bescheiden en vaak decoratieve tekenstijl werd Heyse met een zekere regelmaat uitgenodigd om illustraties te maken voor kalenderbladen, het Zeeuws Prentenboek – dat Prinses Juliana op haar tiende verjaardag kreeg aangeboden door de vrouwen en meisjes van Zeeland –, het gedenkboek voor het 25-jarig regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina en het Hollandsch Liederboek. In 1930 werden bovendien in een bibliofiele oplage zijn blokboekjes verspreid.

De tekeningen die hier zijn afgebeeld, sluiten in thematiek en sfeer direct aan bij Heyses schilderijen. Zijn religieuze onderwerpen zijn vermengd met het Zeeuwse alledaagse leven, waardoor profane onderwerpen eerbied afdwingen. Heyses werk ademt daardoor de negentiende-eeuwse tendens waardoor kerk en religie langzamerhand ontheiligd raakten, terwijl de kunstenaar als scheppende kracht en het gewone leven soms een religieus aura kregen opgelegd. Heyse slaagde daar echter in zonder plat te worden of een cynische ondertoon te raken. Zijn tekeningen blijven zodoende de puurheid uitstralen waarmee ze zonder twijfel werden gemaakt.

  • Naam: Jan Heyse
  • Geboren 1882
  • Overleden 1954
  • Schilder.

Jan Heyse

Geboren: 1882.

Overleden: 1954.

Schilder.

Werken van Jan Heyse (1882-1954)

Portret van Lena de Roo
Jan Heyse (1882-1954)
Het Veersche Gat
Jan Heyse (1882-1954)
Verkocht
Zeeuws meisje
Jan Heyse (1882-1954)
Veersemeer bij Vrouwenpolder
Jan Heyse (1882-1954)
Verkocht
Landschap met koeien en paarden te Veere
Jan Heyse (1882-1954)
Verkocht