De oude beurs van Zocher op de Dam, Amsterdam

Breitner, George Hendrik (meer)

"De oude beurs van Zocher op de Dam, Amsterdam"

Kunsthandel Studio2000 nummer 11267

Verkocht
Schilderij Olieverf op Doek

George Hendrik Breitner

Geboren: Rotterdam 1857.

Overleden: Amsterdam 1923.

Schilder.

Meer Breitner, George Hendrik

 

De oude beurs van Zocher op de Dam, Amsterdam

 

Olieverf op doek            

45 x 66,5 cm.   

Gesigneerd: rechts onder

Dit schilderij zal vertegenwoordigd zijn op de tentoonstelling Rumoer in de Stad: Schilders van tachtig bij het Haags Gemeentemuseum 14 april 2017 t/m 05 november 2017.

Provenance: Retrospective de l’oeuvre de Breitner, Palais des Beaux Arts, Bruxelles, januari 1932, cat.nr. 131; Stedelijk Museum Amsterdam 1959; (Loan by Mr. W.L. Ladenius, Haarlem); George Breitner tentoonstelling van schilderijen uit de collecties van het Rijksmuseum en Gemeentemusea van Amsterdam, ’t Zaaltje, Assen 24-X-28-X 1959, cat.no. 16.Frans Buffa & Zonen, Amsterdam inv.no. 479; Mr. C.M. Crook 1932; Mr. W.L. Ladenius, Haarlem 1959; Mr. P.H. Hellinghuizen, Amsterdam; Kunsthandel Douwes Amsterdam, nov. 1965; VNU Amsterdam.

De belangstelling van stadsschilder Breitner ging vooral uit naar het Damrak en de omgeving van het Prinseneiland, waar hij zijn atelier had. Ook de Dam was een typisch Breitner-onderwerp. De Dam, zoals hij hem hier schilderde, is tegenwoordig nauwelijks nog te herkennen: de meeste gebouwen rond het plein zijn inmiddels gesloopt. De door architect Jan David Zocher ontworpen Koopmansbeurs op de Dam was in de negentiende eeuw een prominent gebouw in het Amsterdamse stadsbeeld. Na de bouw van de nieuwe beurs van Berlage in 1903 werd deze echter afgebroken om plaats te maken voor het warenhuis De Bijenkorf.

De Beurs van Zocher werd tussen 1841-1845 gebouwd om de oudere, verzakte beurs van Hendrick de Keyser te vervangen. Zochers beurs werd niet gebouwd op de plaats van de oude beurs, op het Rokin, maar aan de noordzijde van de Dam, op het Damrak, ter plaatse van de Vismarkt. Zochers beurs kwam in opzet in grote lijnen overeen met die van De Keyser: een rechthoekig gebouw met ingang op het zuiden en een open binnenhof. De uitstraling was echter compleet verschillend. Het gebouw was streng neoclassicistisch en had een portiek met, voor Nederlandse begrippen, kolossale Ionische zuilen. Vanwege het rechthoekige karakter en het grotendeels ontbreken van ramen – graan werd bijvoorbeeld bij voorkeur gekeurd bij indirect licht – kreeg de beurs al snel de bijnaam ‘het mausoleum’. Zocher bracht aan de zijgevels twee uitstulpingen aan, waarin zich trappenhuizen en kantoren bevonden, om de zijgevels aan het Damrak en de nieuwe ontstane Beursstraat wat te verlevendigen.  

Goed te zien op het schilderij is de beperkte breedte van de straat naast Zochers beurs: het Damrak hier, op de hoek van de Dam, was slechts vijftien meter breed. Toen de beurs werd gebouwd was dit geen probleem, maar toen met het Centraal Station een paardentramlijn langs het Damrak aangelegd werd, ging dat maar net. Daarnaast nam vanaf 1870 de welvaart toe, waardoor de beurs te klein werd. In de beelddocumentatie van het RKD zijn enkele foto’s te zien die Breitner maakte van de Dam en de beurs. Ze laten het onderwerp vanuit ongeveer hetzelfde standpunt zien als ons schilderij: een besneeuwde Dam met wandelaars, koetsjes die vaak bij de ingang van de Beurs van Zocher stonden te wachten op klanten en paardentrams. In de jaren na de eeuwwisseling verdwenen deze paardentrams uit het stadsbeeld, tot groot ongenoegen van Breitner, de paardenschilder bij uitstek. Zijn vriend J.F.L. de Balbian Verster die hem nogal eens op zijn tochten door Amsterdam vergezelde, herinnerde zich: ‘Op de Dam stonden we soms lang te wachten tot de paarden die hij hebben moest, vier schimmels, weer van den Haarlemmerdijk kwamen aanrijden. Dan maakte hij krabbels en ik hielp hem om de nieuwsgierigen af te leiden (...).'

 

 

 

 

 

Meer werken van George Hendrik Breitner (1857-1923)

Halte der Artillerie or Rustende Cavalerie
George Hendrik Breitner (1857-1923)
Waspit
George Hendrik Breitner (1857-1923)
Duinlandschap Ouddorp
George Hendrik Breitner (1857-1923)
Rustend meisje op de sofa
George Hendrik Breitner (1857-1923)
Twee waspitten
George Hendrik Breitner (1857-1923)
Aangemeerde schepen aan het Damrak, Amsterdam
George Hendrik Breitner (1857-1923)
Verkocht
De oude beurs van Zocher op de Dam, Amsterdam
George Hendrik Breitner (1857-1923)
Verkocht
Jonge vrouw met zwarte kousen
George Hendrik Breitner (1857-1923)
Verkocht
Drie vrouwen
George Hendrik Breitner (1857-1923)
Verkocht
Rode Huzaren
George Hendrik Breitner (1857-1923)
Verkocht
Drie meiden in de sneeuw
George Hendrik Breitner (1857-1923)
Verkocht